Ujazd

Przewodnik Ujazd

Na południowo-wschodnim końcu Gór Świętokrzyskich znajduje się mała miejscowość Ujazd. Nie jest znana data założenia miejscowości, ale pierwsze wzmianki o Ujeździe pochodzą z lat 1174-1176 i 1210,...

Przewodnik Ujazd

Na południowo-wschodnim końcu Gór Świętokrzyskich znajduje się mała miejscowość Ujazd. Nie jest znana data założenia miejscowości, ale pierwsze wzmianki o Ujeździe pochodzą z lat 1174-1176 i 1210, kiedy została wymieniona jako uposażenie klasztoru klasztoru jędrzejowskiego. W XV wieku Ujazd należał do rodu Oleśnickich, w XVI wieku do Zborowskich, ale już w 1584 roku właścicielami są Ossolińscy.

W latach 1631-1644 Krzysztof Ossoliński wzniósł tu na wzgórzu pałac w stylu włoskim, zbudowany na planie regularnego pięcioboku, rzadki w Polsce palazzo in fortezza (rezydencja o funkcjach obronnych). Nazwano go Krzyżtopór. Stanowił największy tego typu obiekt przed powstaniem Wersalu. Miał 4 baszty symbolizujące pory roku, 12 wielkich sal (odniesienie do miesięcy), 52 pokoje (bo tyle tygodni jest w roku) i 365 okien. Krzysztof Ossoliński zamiłowany był w symbolice i astrologii, świadczy o tym również hieroglif umieszczony z lewej strony portalu wjazdowego wieży bramnej. Ma kształt stylizowanej litery W i nawiązuje do aramejskiego symbolu oznaczającego wieczne trwanie. Dawniej nad wjazdem wisiała tablica oznajmiająca kontrreformacyjne przekonania włściciela, napis głosił: Krzyż obrona/Krzyż podpora/dziatki naszego Topora. Topór był herbem Ossolińskich.

 

Zamek był prezentem ślubnym dla syna. Na ślubie był obecny król Władysław IV. Po Osssolińskich właścicielami byli Kalinowscy. W czasie najazdu szwedzkiego oboźny koronny Samuel Jerzy Kalinowski oddał sie pod protekcję Karola X Gustawa, który gościł tutaj czekając na spotkanie z księciem Siedmiogrodu Jerzym II Rakoczym. Opuszczając Krzyżtopór Szwedzi nie uszkodzili murów, wywieźli jedynie wyposażenie. Po Kalinowskich właścicielami byli Wiśniowieccy, a od 1720 roku Morsztynowie. Kolejny właściciel, Jan Michał Pac, dokonał małego remontu ok. 1770 roku, ale potem wpuścił do pałacu konfederatów barskich. Po przegranej  emigrował do Francji, a w zdewastowanym i wypalonym zamku nikt już nie mieszkał. Ruiny pałacu zwiedzał Stanisław August Poniatowski. Ruinę kupił biskup krakowski Kajetan Sołtyk, Przekazał w spadku swojemu krewnemu  Stanisławowi, potem jako wiano Konstancji trafił do rodziny Łempickich, którzy traktowali to jako romantyczną ruinkę. W 1858 roku kupiła ruinę rodzina Orsettich, należała do nich do 1944 roku. Właściciele mieszkali w pobliskim dworku. W czasie powstania styczniowego i obu wojen światowych pałac pełnił funkcje obronne, a w 1944 roku był krótko magazynem żywności dla Armii Czerwonej. Od 1945 roku jest własnością Skarbu Państwa.

Z zamkiem związana jest legenda o babie, której nikt nie kochał. Piękna panna, krewna wojewody, po zawodzie miłosnym zamieniła się  w okrutną jędzę. Wymyśliła sobie, że jej ulubiony piesek rozpoznaje złych ludzi, więc gdy na kogoś szczeknął, to wtrącała go do lochu. Przybyły dworzanin zdążył poznać te zwyczaje i gdy pies na niego zaszczekał, zabił mieczem psa, panią i dwóch jej pachołków, a ciała zepchnął do lochu.

W 1882 roku zamek został opisany w wierszu "Dożynki" przez Franciszka Xawerego Bartkowskiego.

W przyziemiu zamki bije źródełko, z którego woda Krzyżtopożanka jest bardzo smaczna. Można tam też obejrzeć stalaktyty i stalagmity, które narosły wskutek przesączania się wód opadowych.

Ruina to 90% murów (oryginalnych) i tylko 10% sklepień, wiec lepiej je odwiedzić, póki jeszcze „są”.

Pogoda Ujazd

Dzisiaj

-1
Wiatr:
6 km/h
Opady:
0 mm
T. odczuwalna:
-3 °C

Mapa Ujazd

Galeria zdjęć Ujazd

Zobacz zdjęcia uczestników konkursu foto w serwisie e-nocleg.pl